UREGULOWANIE WŁADZY RODZICIELSKIEJ I KONTAKTÓW Z DZIECKIEM

Rozstanie rodziców a uregulowanie władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem

Uregulowanie kwestii władzy rodzicielskiej oraz kontaktów z dzieckiem najczęściej staje się konieczne w sytuacji rozstania rodziców, rozwodu, czy też rozwiązania konfliktu rodzicielskiego dotyczącego spraw związanych z wychowaniem dziecka. Celem takich postępowań nie jest rozstrzygnięcie sporu między dorosłymi, lecz zapewnienie dziecku stabilnych warunków rozwoju oraz ochrony jego dobra.

Sprawy te rozpoznaje sąd rodzinny, właściwy co do zasady według miejsca zamieszkania dziecka, a w braku miejsca zamieszkania, według miejsca pobytu dziecka.

Postępowania tego rodzaju w województwie małopolskim prowadzone są zatem m.in. przed sądami w Krakowie (Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie), a także w sprawach dotyczących mieszkańców Wieliczki i Myślenic lub ich okolic, odpowiednio w Sądzie Rejonowym w Wieliczce oraz Sądzie Rejonowym w Myślenicach.

Władza rodzicielska - zakres i znaczenie

Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Co do zasady przysługuje ona obojgu rodzicom w równym zakresie, niezależnie od tego, czy pozostają oni w związku małżeńskim. Co więcej, każdy z rodziców nie tylko jest uprawniony, ale również zobowiązany do jej wykonywania.

Rozstanie rodziców nie powoduje automatycznego ograniczenia władzy rodzicielskiej jednego z nich. Jeżeli jednak pomiędzy rodzicami występuje trwały konflikt lub brak porozumienia co do istotnych spraw dziecka, konieczne może być sądowe uregulowanie tej kwestii.

Ograniczenie, zawieszenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej

Sąd rodzinny może ingerować w zakres władzy rodzicielskiej wyłącznie wtedy, gdy wymaga tego dobro dziecka. W zależności od sytuacji możliwe jest:

- ograniczenie władzy rodzicielskiej, np. do współdecydowania o najważniejszych sprawach dziecka, takich jak m.in. zmiana miejsca pobytu dziecka, organizowanie wypoczynku i wczasów, leczenie, wybór szkoły, nauka pozaszkolna, zasady wychowania, kierunek i zakres wykształcenia, praktyka zawodowa, wybór zawodu;

- zawieszenie władzy rodzicielskiej, gdy istnieje przemijająca przeszkoda w jej wykonywaniu, np. choroba jednego z rodziców;

- pozbawienie władzy rodzicielskiej, w sytuacjach najpoważniejszych, takich jak rażące zaniedbywanie obowiązków wobec dziecka czy też nadużywanie władzy rodzicielskiej, ale także wówczas, gdy przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej występująca po stronie rodzica, jest trwała.

Kontakty z dzieckiem - niezależne od władzy rodzicielskiej

Kontakty z dzieckiem stanowią odrębne uprawnienie i obowiązek, niezależne od władzy rodzicielskiej. Obejmują one m.in. spotkania, rozmowy telefoniczne, kontakty online czy zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu.

Nawet rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej zachowuje prawo do kontaktów z dzieckiem, o ile sąd nie postanowi inaczej. Kontakty mogą zostać ograniczone lub zakazane wyłącznie wtedy, gdy zagrażają dobru dziecka.

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia. W przypadku braku takiego porozumienia, o kontaktach rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Sposoby uregulowania kontaktów przed sądem

Gdy sąd reguluje kontakty z dzieckiem, określa minimalne zasady spotkań, które muszą być przestrzegane przez rodziców. Oznacza to, że sąd wyznacza pewne ramy, dni, godziny i sposób kontaktów - tak, aby dziecko miało zapewniony regularny kontakt z obojgiem rodziców.

Jednocześnie nic nie stoi na przeszkodzie, aby rodzice, o ile potrafią się porozumieć, elastycznie zmieniali te ustalenia między sobą. Mogą oni wspólnie uzgadniać inne godziny, dłuższe spotkania czy dodatkowe kontakty, o ile służy to dobru dziecka i obie strony się na to zgadzają. Sądowe postanowienie stanowi więc punkt odniesienia i zabezpieczenie na wypadek konfliktu, a nie zakaz porozumienia.

W praktyce kontakty z dzieckiem są regulowane przez sąd bardzo szczegółowo. Najczęściej obejmują one:

- konkretne dni tygodnia lub weekendy, np. pierwszy i trzeci weekend miesiąca,

- dokładne godziny rozpoczęcia i zakończenia spotkań,

- święta i dni wolne od pracy, takie jak Boże Narodzenie, Wielkanoc,

- urodziny i imieniny dziecka,

- okres wakacji oraz ferii zimowych.

Sąd może także określić, czy kontakty odbywają się w obecności drugiego rodzica, czy bez, a w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy istnieje ryzyko utrudniania kontaktów przez drugiego rodzica, czy mają być nadzorowane przez kuratora.

Warto zaznaczyć, że uregulowanie kontaktów z dzieckiem, w przypadku dzieci pochodzących ze związku małżeńskiego, może zostać dokonane już w toku sprawy o rozwód lub separację.

Należy jednak raz jeszcze podkreślić, że jeśli rodzice są zgodni co do kontaktów, sąd może w ogóle nie orzekać w tym zakresie i pozostawić tę kwestię ich wzajemnym ustaleniom.

Ograniczenie lub zakaz kontaktów

Zasadą jest, że dziecko ma prawo do kontaktu z obojgiem rodziców. Zdarzają się jednak sytuacje, w których takie kontakty nie służą dobru dziecka albo wręcz mu zagrażają. W takich przypadkach sąd może zdecydować o ich ograniczeniu, a w skrajnych sytuacjach, o ich całkowitym zakazie.

Ograniczenie kontaktów oznacza, że rodzic nadal może utrzymywać relację z dzieckiem, ale na ściśle określonych warunkach. Sąd może m.in.:

·         zakazać osobistych spotkań lub zezwolić na spotkania wyłącznie w obecności drugiego rodzica, kuratora sądowego lub innej wskazanej przez sąd osoby,

• zabronić zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu,
• ograniczyć kontakty wyłącznie do rozmów telefonicznych lub innych form porozumiewania się na odległość,
• całkowicie zakazać kontaktów na odległość.

Zakaz kontaktów jest środkiem wyjątkowym. Sąd sięga po niego wyłącznie wtedy, gdy utrzymywanie jakichkolwiek kontaktów poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza. Może to dotyczyć m.in. kontaktu dziecka z rodzicem skrajnie uzależnionym od narkotyków lub alkoholu, co może spowodować tzw. współuzależnienie dziecka, z rodzicem funkcjonującym w środowisku przestępczym, czy w przypadku stosowania przemocy fizycznej i psychicznej względem dziecka.

Postępowanie przed sądem rodzinnym

Sprawy dotyczące władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem prowadzone są w trybie nieprocesowym. Sąd może przeprowadzić dowody z dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłych psychologów lub zespołów opiniodawczych.

Postępowania te często wymagają dużej ostrożności procesowej, ponieważ każda decyzja sądu bezpośrednio wpływa na sytuację dziecka oraz relacje rodzinne.

Podsumowanie

Regulowanie władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem ma na celu stworzenie jasnych i stabilnych zasad funkcjonowania rodziny po rozstaniu rodziców. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, uwzględniającej dobro dziecka oraz realne możliwości współpracy między rodzicami.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w sprawie o uregulowanie władzy rodzicielskiej lub kontaktów w Krakowie, Wieliczce, Myślenicach lub okolicach, zapraszam do kontaktu. Sprawa zostanie przeanalizowana z uwzględnieniem jej indywidualnych okoliczności, a możliwe dalsze kroki prawne zostaną szczegółowo omówione.